Ben je benieuwd naar de hulp die Levvel biedt bij ADD en ADHD?
Presentaties van ADHD
De DSM-5 onderscheidt drie presentaties van ADHD:
- Overwegend hyperactief/impulsief (ADHD-H)
- Overwegend onoplettend (ADHD-I)
- Gecombineerd beeld (ADHD-C)
De overwegend onoplettende presentatie (ADHD-I) wordt in de praktijk vaak ‘ADD’ genoemd. Dit is geen aparte diagnose, maar een informele term die verwijst naar dezelfde onderliggende kenmerken van aandachtstekort, zonder hyperactiviteit.
Kenmerken van ADD/ADHD-I
Kinderen en jongeren met vooral onoplettendheidskenmerken kunnen:
- Moeite hebben met aandacht vasthouden
- Taken lastig plannen en organiseren
- Traag opstarten of snel afgeleid raken
Deze kenmerken vallen soms minder op dan gedragsproblemen door hyperactiviteit of impulsiviteit, waardoor ondersteuning later gestart wordt. Daarom kijken we altijd zorgvuldig naar het geheel aan gedrags- en omgevingsfactoren.
De rol van de omgeving
Aandachtsproblemen staan nooit los van de context. Een veilige, stabiele omgeving helpt kinderen reguleren en zich concentreren. Wanneer die veiligheid ontbreekt, kan een kind voortdurend ‘aan staan’: een onbewuste zoektocht naar geruststelling. Dit mechanisme verstoort de aandacht en kan ADD- of ADHD-achtig gedrag versterken. Ook maatschappelijke druk, armoede of hoge prestatiedruk kunnen daarbij een rol spelen.
ADHD is dan ook geen ziekte of hersenstoornis, maar een beschrijving van gedrag. Gedrag dat ontstaat vanuit een combinatie van biologische aanleg en omgevingsinvloeden. In een interview met stichting NIVOZ geeft GZ-psycholoog en onderzoeker Tycho Dekkers van Levvel meer uitleg over het complexe samenspel tussen aanleg en omgeving: gezin, school, sociale relaties en maatschappelijke omstandigheden.
Binnen Levvel richten we ons daarom op:
- wat een kind nodig heeft om zich veilig en begrepen te voelen
- hoe stress en verwachtingen in de omgeving aandacht en gedrag beïnvloeden, en
- hoe ouders, school en behandelaars gezamenlijk kunnen helpen reguleren.
Ontwikkelingen en onze visie op wat helpt
Onderzoek en praktijk laten zien dat aandacht- en gedragsproblemen samenhangen met hoe een kind omgaat met activiteiten die energie kosten (zoals school, sociale interacties en taken) en momenten die helpen herstellen (zoals rust, voorspelbaarheid en pauzes). Daarom richten wij ons bij Levvel op een goede samenwerking met ouders en school, stimuleren van een gezonde balans tussen inspanning en herstel en een stapsgewijze aanpak.
1. Samenwerken met ouders en school: versterken wat goed gaat
Onderzoek van psycholoog Marjolein Luman laat zien dat het belonen van positief gedrag, met gerichte en concrete complimenten, de meest effectieve aanpak is bij milde tot matige ADD/ADHD-problematiek. Negatief gedrag zoveel mogelijk negeren versterkt het effect.
Voor jongeren met ADD is dit extra ondersteunend: het helpt hen hun aandacht te richten en vergroot het zelfvertrouwen.
2. Een gezonde balans tussen inspanning en herstel
Ouders herkennen bij ADD en ADHD vaak de vermoeidheid door overprikkeling bij hun kind: ze krijgen op een dag teveel prikkels, verwachtingen en taken te verwerken, of juist te weinig momenten om tot rust te komen.
Kinderpsychiater Hilgo Bruining gebruikte de term Donutpsychiatrie om te laten zien dat kinderen het beste kunnen groeien als er een balans is tussen inspanning en herstel. Het idee is dat kinderen zowel activiteiten nodig hebben die energie kosten (zoals school of sport) als momenten om bij te komen en rust te vinden (zoals pauzes en voorspelbare routines). De ‘sweet spot’ van de donut zit precies in het midden: genoeg uitdagingen om te leren en te oefenen, maar ook genoeg rust om te herstellen.
Voor kinderen en jongeren met ADD of ADHD betekent dit:
- Zorg voor voorspelbaarheid en overzicht
- Creëer rust en herstelmomenten op passende momenten van de dag
- Biedt ondersteuning bij planning en taakopbouw
- Een goede afstemming tussen ouders, school en hulpverlening
3. Stepped care: wat werkt wanneer?
Soms is medicatie nodig, maar lang niet altijd. De richtlijnen adviseren daarom een stapsgewijze aanpak:
- Interventies voor ouders en leerkrachten
Gericht op structuur, duidelijke verwachtingen, positieve bekrachtiging en samenwerking (zoals ontwikkeld binnen het PAINT-consortium). - Medicatie, wanneer nodig
Pas als aanvullende stap kan medicatie onderdeel zijn van de behandeling. Medicatie werkt voor sommige kinderen goed, maar moet altijd zorgvuldig worden afgewogen, gevolgd en gecombineerd met andere vormen van ondersteuning. De jaarlijkse ‘stopweek’, zoals opgenomen in de richtlijn, helpt te beoordelen of medicatie nog effectief en passend is.
Feit is dat het gebruik van ADHD-medicatie sterk toeneemt. In de afgelopen 17 jaar is het aantal gebruikers verviervoudigd, vooral bij volwassenen en vrouwen. Dit roept vragen op: worden klachten eindelijk beter herkend, of is medicatie soms een te makkelijke oplossing? GZ-psycholoog en ADHD-onderzoeker Tycho Dekkers bespreekt dit in deze podcast van NPO Radio 1, waarin hij ingaat op de groeiende diagnose, de misverstanden over ADHD en de mogelijke nadelen van medicatie.
TOPGGz expertisecentrum
Levvel speelt een grote rol in de zorg en de ontwikkeling van kennis rondom AD(H)D, zeker bij complexe problematiek. De TOPGGz-afdeling Complexe gedragsstoornissen en Forensische jeugdpsychiatrie is gespecialiseerd in de diagnostiek en behandeling van ADHD, ODD, CD en (dreigende) forensische problematiek.
Als TOPGGz-afdeling dragen we bij aan innovatie en wetenschappelijk onderzoek om behandelingen continu te verbeteren. Meer lezen over alle lopende onderzoeken en ontwikkelingen?
Ondersteuning voor professionals
Wil je meer weten over onze visie op ADD en ADHD? Of zoek je als hulpverlener advies bij een complexe casus? Het expertisecentrum van Levvel is er om mee te denken als dat helpend is.
