Juist in deze gezinnen kan het risico op een uithuisplaatsing toenemen wanneer problemen escaleren of hulp niet goed op elkaar aansluit. Op deze pagina delen we inzichten, praktijkvoorbeelden en kennis uit onder andere de Academische Werkplaats GEZIeN.
Gezinsgericht werken: zie het gezin als één cliënt
Bij gezinsgericht werken bekijk je het hele gezin als 'één cliënt':
- Samenwerking tussen hulpinstanties: diverse organisaties vormen één team rondom het gezin.
- Gezamenlijke besluitvorming: gezin en hulpverleners bepalen samen het behandelplan.
Voor gezinnen betekent dit meestal efficiëntere hulp door geen overlappingen of gaten in de behandeling. En daardoor minder stress en meer duidelijkheid.
In de podcast van StroomOP praten klinisch psychologen Sarah Soenen (Youz en Beter Thuis) en Frederieke Koop (Levvel) over de voordelen voor het gezin en hoe hulpinstanties beter samenwerken. Deze manier van werken sluit aan bij de visie van de Academische Werkplaats GEZIeN, waarin domeinoverstijgend gezinsgericht werken centraal staat.
Academische werkplaats GEZIeN
De Academische werkplaats GEZIeN streeft naar een gezinsgerichte benadering binnen de geestelijke gezondheidszorg en de jeugdhulpverlening in Nederland. Door de verbinding te maken tussen deze domeinen, oog te hebben voor alle gezinsleden en – waar nodig – de mentale zorg voor ouder en kind te integreren, versterkt GEZIeN de mentale gezondheid van gezinnen. GEZIeN werkt samen met Arkin, Amsterdam UMC en het team Gezin en systeem van Levvel.
Het doel? Gezinsgerichte zorg de norm maken en de kwaliteit en effectiviteit van mentale zorg verbeteren. De visie van GEZIeN is een samenleving waarin gezinnen met psychische problematiek optimaal worden ondersteund, met een domeinoverstijgende aanpak waarin preventie én behandeling centraal staan.
Vanuit een samenwerking tussen jeugdhulpverlening, volwassenen-ggz, onderzoekers en ervaringsdeskundigen ontwikkelt GEZIeN innovatieve oplossingen. Daarmee draagt de werkplaats bij aan:
- Het terugdringen van intergenerationele problematiek
- Het versterken van de mentale gezondheid van alle gezinsleden
- Het voorkomen van escalatie en uithuisplaatsingen
- En op langere termijn minder groei van de ggz-vraag en kosten
Samenwerking tussen jeugdhulp en volwassen-ggz
Gezinnen met complexe problemen krijgen vaak te maken met verschillende zorginstellingen en behandelingen. Zo komen ouders bij de volwassenenpsychiatrie, terwijl kinderen terechtkomen bij de jeugdhulp. Behandelplannen zijn daardoor vaak niet goed afgestemd. Jeugdhulp en de volwassenen-ggz hebben elkaar nodig om deze gezinnen in de volle breedte te kunnen ondersteunen. Om echt te doen wat nodig isen mogelijke uithuisplaatsingen voor te zijn.
Projecten zoals Samen voor Complexe Gezinnen en Samen voor Complexe Gezinsvraagstukken laten zien hoe samenwerking tussen jeugd- en volwassen-GGZ, jeugdhulp, jeugdbescherming en ervaringsdeskundigen werkt.
Professionals bespreken maandelijks complexe casussen. Voor gezinnen betekent dit meer overzicht, minder stress en effectievere hulp. Binnen het onderzoek worden ook focusgroepen ingezet, zodat de ervaringen van zowel kinderen als ouders actief meegenomen worden in de verbetering van de behandeling.
Positieve benadering: focus op krachten
In multiprobleemgezinnen spelen meerdere psychische en sociaal-economische factoren een rol. Helaas verloopt hulpverlening juist bij deze gezinnen vaak moeizaam en de neiging bestaat om de nadruk te leggen op wat er niet goed gaat. De richtlijn ‘Gezinnen met meervoudige en complexe problemen’ benadrukt dat professionals gezinnen juist moeten benaderen vanuit hun sterke kanten, niet alleen vanuit problemen.
- Werk samen met het gezin om doelen te formuleren en realistische stappen te plannen.
- Evalueer regelmatig en stel bij waar nodig.
- Lever maatwerk en wees flexibel.
Voor ouders en jongeren betekent dit dat ze meer betrokken worden bij beslissingen over hun eigen leven en dat hulp aansluit bij hun wensen en mogelijkheden. De inzet van een JIM kan ook helpen door ondersteuning te bieden bij keuzes en overzicht in het zorgproces.
De rol van een JIM
In veel gezinnen kan een JIM, Jouw Ingebracht Mentor, een waardevolle rol spelen. Een JIM is een onafhankelijke coach of mentor die het gezin ondersteunt bij het overzicht houden van alle hulpvragen, het versterken van eigen kracht en het samenbrengen van verschillende hulpverleners. Door deze begeleiding kunnen ouders en jongeren beter participeren in beslissingen en ervaren ze meer regie over hun eigen situatie.
Innovatie en de praktijk
Bij Levvel geloven we in de kracht van ervaringskennis. Ervaringsdeskundigen brengen unieke inzichten in: zij begrijpen wat het betekent om in een gezin te leven met complexe problemen. Door hun perspectief kunnen professionals beter aansluiten bij de belevingswereld van ouders en jongeren en voelen gezinnen zich eerder gehoord, erkend en begrepen.
Bij Levvel staat daarnaast onderzoek en innovatie centraal. Onze methoden zijn evidence-informed en worden continu aangepast en doorontwikkeld, onder andere binnen GEZIeN. Zo zorgen we dat gezinnen die vastlopen de meest effectieve en passende ondersteuning krijgen.
Voor professionals
Werk je als hulpverlener in gezinnen waar veel tegelijk speelt? Wil je sparren over je aanpak of samen nadenken over hoe je deze methoden (zoals NVR, systeemtherapie, IPG of JIM) kunt inzetten in de praktijk? Neem gerust contact op.
