Gedragsproblemen

Werk je met een kind of jongere dat vastloopt door gedragsproblemen? Levvel biedt hulp

Wat zijn gedragsproblemen? 

Gedragsproblemen gaan over gedrag dat langdurig of intens is en op meerdere plekken tot uitdagingen leidt. Denk aan aanhoudende boosheid, sterke opstandigheid, moeite met aandachtsregulatie,impulsiviteit of hyperactiviteit. 

Het gaat dan niet om een enkele keer. En ook niet om gedrag dat past bij een ontwikkelingsfase. We spreken van gedragsproblemen als het functioneren van een kind of jongere er duidelijk onder lijdt. Thuis, op school en/of in contact met leeftijdsgenoten. De belangrijkste vraag is niet: wat is er mis met dit kind? Maar: wat vertelt dit gedrag ons? 

Gedrag is vaak een signaal: van overbelasting, onveiligheid, niet begrepen worden en soms van ontwikkelingsproblemen. 

Blijf op de hoogte met persoonlijke alerts over dit onderwerp

Factoren die gedrag beïnvloeden 

Gedragsproblemen kunnen bij elk kind ontstaan en hebben vaak meerdere oorzaken. Bijvoorbeeld: 

• Ingrijpende gebeurtenissen zoals scheiding, verlies of pesten 
• Langdurige stress of overvraagd worden 
• Onvoldoende aansluiting tussen verwachtingen en het ontwikkelingsniveau van het kind 

Boosheid of frustratie zijn normale emoties. Het wordt problematisch wanneer een kind onvoldoende andere manieren leert om hiermee om te gaan. Ondersteuning richt zich vaak op: 

• Het versterken van emotieregulatie 
• Het vergroten van voorspelbaarheid en structuur 
• Het ondersteunen van ouders en leerkrachten 
• Het herstellen van veiligheid in relaties 

Gedragsproblemen en classificaties 

Het komt vaak voor dat opvallend gedrag van kinderen of jongeren een diagnostisch label krijgt in de psychiatrie. Denk aan ADD of ADHD of autisme. Dan spreken we van ontwikkelingsstoornissen.  

Belangrijk om te weten: een stoornis beschrijft gedrag, maar legt niet uit waarom het gedrag er is. Het label kan helpen om beter te begrijpen welke ondersteuning een kind nodig heeft. Maar het belangrijkste is altijd te kijken naar wat het gedrag betekent voor dit kind in zijn of haar omgeving: thuis, op school en met vriendjes. 

Wanneer spreken we van een gedragsstoornis? 

Neemt opstandig of antisociaal gedrag ernstigere vormen aan? En leidt het tot grote problemen en soms zelfs contact met justitie? Dan voldoet dit gedrag aan de criteria van een gedragsstoornis. Het gedrag is hardnekkig aanwezig, op meerdere plekken zichtbaar en sterk ontwrichtend. De meest voorkomende gedragsstoornissen zijn: 

• Oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (ODD): kinderen met ODD laten aanhoudende boosheid en opstandigheid zien. Ze gaan continu in discussie, weigeren regels op te volgen en leggen de schuld vaak buiten zichzelf. 
• Normoverschrijdende gedragsstoornis (CD): bij CD is sprake van ernstiger normoverschrijdend gedrag. Denk aan liegen, stelen, vechten of spijbelen. Soms leidt dit tot contact met politie of justitie. 

Impact van gedragsproblemen 

Gedragsproblemen hebben gevolgen voor het hele gezin en de omgeving van het kind. Voor kinderen en jongeren kan het leiden tot: 

• Spanningen en conflicten in sociale situaties 
• Het gevoel er niet bij te horen of gepest worden door leeftijdsgenoten 
• Problemen op school, zoals spijbelen of achterstanden 
• Somberheid, zorgen of angstgevoelens 
• Betrokkenheid bij politie of justitie 

Voor ouders betekent dit vaak constante spanning en zorgen. Leerkrachten ervaren soms onzekerheid over hoe te handelen of krijgen te maken met conflicten in de klas. Als gedragsproblemen lang aanhouden, kan dat later in de tienerjaren en volwassenheid leiden tot grotere uitdagingen. Vroege en passende ondersteuning kan een kind of jongere helpen om zich beter te ontwikkelen. 

Onderzoek en innovatie binnen Levvel 

Binnen Levvel doen we veel onderzoek om gedragsproblemen beter te begrijpen en behandelingen steeds te blijven ontwikkelen. Zo doen we bijvoorbeeld onderzoek naar: 

• MyLife: deze training helpt jongeren om meer inzicht te krijgen in hun gedrag en motivatie voor behandeling. Zo leren jongeren beter begrijpen wat hen drijft en waar ze tegenaan lopen. Dat helpt hen actief mee te doen in de behandeling en hun eigen ontwikkeling vorm te geven.  
• PAINT-P: dit onderzoek richt zich op een kortdurende, aangepaste training voor ouders van kinderen met gedragsproblemen. Het helpt ouders praktische strategieën te gebruiken om beter te reageren op uitdagend gedrag. Zo krijgen zij meer grip op situaties en kan het kind zich op een positieve manier ontwikkelen. 

Beide onderzoeken laten zien hoe belangrijk het is om gedrag in de context van gezin, school en omgeving te begrijpen. Met gerichte interventies en praktische handvatten kunnen kinderen en jongeren sneller vooruit en wordt het verschil vroeg in hun ontwikkeltraject merkbaar. 

TOPGGz expertisecentrum 

Gedragsproblemen en gedragsstoornissen zijn een belangrijk speerpunt binnen ons TOPGGz expertisecentrum voor complexe gedragsstoornissen en forensische jeugdpsychiatrie. Ons TOPGGz-expertisecentrum heeft een keurmerk voor specialistische zorg. We behandelen kinderen, jongeren en jongvolwassenen met complexe gedragsproblemen, zoals ADHD, ODD, CD en soms forensische problematiek. 

Werk je met kinderen of jongeren met gedragsproblemen en loop je vast in een casus? Vanuit het expertisecentrum denken we graag met je mee. 

Meer over het TOPGGz-expertisecentrum