Boos, opstandig of agressief gedrag bij kinderen en jongeren kan grote zorgen oproepen bij ouders, school en de omgeving. Soms is er sprake van een oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (ODD) of een normoverschrijdende gedragsstoornis (CD). Bij Levvel kijken we verder dan gedrag of een diagnose alleen. We onderzoeken hoe ODD of CD ontstaat in het samenspel van aanleg, omgeving en ontwikkelingsfase. Op deze pagina lees je wat ODD en CD zijn, welke signalen kunnen wijzen op deze stoornissen en hoe Levvel kinderen, jongeren en gezinnen ondersteunt.

ODD en CD

Zoek je hulp voor een kind of jongere met ODD of CD?

Wanneer is er sprake van ODD of CD?

Niet elk boos of opstandig kind heeft ODD of CD. Het verschil zit in de duur, ernst en impact van het gedrag. We spreken pas van een gedragsstoornis wanneer het gedrag langdurig aanwezig is en op meerdere plekken problemen veroorzaakt, zoals thuis, op school en in contact met leeftijdsgenoten.

Bij ODD en CD spelen vaak onderliggende emoties en omstandigheden mee, zoals:

  • Verdriet of verlies, bijvoorbeeld door een scheiding of overlijden
  • Langdurige stress of spanningen thuis of op school
  • Gevoelens van onveiligheid, pesten of uitsluiting
  • Het gevoel niet begrepen, gezien of gehoord te worden

Het gedrag bij ODD en CD is vaak opvallend boos, uitdagend of agressief en kan leiden tot terugkerende conflicten en stress in relaties met ouders, leerkrachten en leeftijdsgenoten. 

Wat zijn ODD en CD?

Oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (ODD)

Kinderen en jongeren met ODD laten regelmatig:

  • Boosheid en prikkelbaarheid zien
  • Uitdagend en provocerend gedrag
  • Verzet tegen regels en afspraken

Ze geven vaak anderen de schuld van problemen en hebben moeite met autoriteit. Het gedrag is meestal zichtbaar in de thuissituatie en op school.

Normoverschrijdende gedragsstoornis (CD)

Bij CD is daarnaast ook sprake van ernstiger en hardnekkiger probleemgedrag, zoals:

  • Liegen, stelen of spijbelen
  • Agressie naar mensen of dieren
  • Vernielen van spullen
  • Overtreden van regels en wetten

Jongeren met CD hebben vaker problemen op school, in sociale relaties en soms met politie of justitie. De impact op hun ontwikkeling en toekomst kan groot zijn.

De impact van ODD en CD 

ODD en CD hebben vaak ingrijpende gevolgen voor het dagelijks leven. Conflicten thuis, spanningen in het gezin en vastlopen op school komen veel voor. Wanneer het gedrag ernstig of langdurig is, kan dit leiden tot sociale isolatie of contact met justitie.

Gedragsstoornissen ontstaan vrijwel nooit los van de omgeving. Daarom kijkt Levvel altijd naar het geheel:

  • Gezin en opvoeding: duidelijke structuur, voorspelbaarheid en positieve bekrachtiging
  • Schoolomgeving: veiligheid, samenwerking en afstemming met leerkrachten
  • Sociaal-emotionele factoren: stress, trauma, verlies en sociale uitsluiting

Door ODD en CD in deze context te begrijpen, kunnen we beter aansluiten bij wat een kind of jongere écht nodig heeft.

Onderzoek en innovatie binnen Levvel

Binnen Levvel staan wetenschappelijk onderzoek, kennisdeling en innovatie centraal in de ontwikkeling en doorontwikkeling van behandelmethoden voor ODD en CD. Daarvoor werken we ook samen met andere (academische) instellingen. Zo richten we ons onder andere op innovatieve manieren en pilots om jongeren met ODD en CD beter te begrijpen en te begeleiden:

  • Diagnostiek van gewetensontwikkeling: samen met de UVA en NIFP werkt Levvel aan een gevalideerd instrument om de gewetensontwikkeling van jongeren betrouwbaar in kaart te brengen. Dit helpt behandelaars gerichter interventies te plannen.
  • Kleinschalige voorziening justitie: jongeren die normaal in een jeugdinrichting zouden verblijven, wonen nu in een kleinschalig woonhuis in Amsterdam. Zo krijgen ze veilig én effectiever begeleiding en behandeling, ondersteund door onderzoek naar wat het beste werkt bij complexe gedragsproblematiek.

Deze innovaties helpen behandelaars gedrag en onderliggende problematiek beter te begrijpen en maatwerk te bieden bij ODD en CD. Lees hier meer over onderzoek en andere innovaties.

TOPGGz-expertisecentrum

Levvel heeft een TOPGGz-keurmerk voor het expertisecentrum voor complexe gedragsstoornissen en forensische jeugdpsychiatrie. Dit keurmerk benadrukt onze kracht in het behandelen van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met complexe gedragsproblemen, zoals ODD, CD en (dreigende) forensische problematiek.

Loop jij als professional tegen complexe gedragsproblematiek aan? Bij het expertisecentrum van Levvel kun je terecht voor advies, praktische tips of om mee te kijken bij een casus. 

TOPGGz-expertisecentrum voor complexe gedragsstoornissen en forensische jeugdpsychiatrie