Voortdurend bang zijn om vies te worden, steeds dezelfde akelige gedachten hebben, niet durven praten in de klas of plotselinge bewegingen maken die je niet kunt tegenhouden. Voor kinderen en jongeren met angst, dwang of tics is dit dagelijkse realiteit. Hoe herken je wat er speelt? Op deze pagina vind je kennis, inzichten en handvatten die helpen in de praktijk.
Loopt een kind of jongere vast door klachten? Levvel biedt hulp
Angst, dwang en tics komen veel voor in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Soms tijdelijk en passend bij de leeftijd, maar soms ook hardnekkig en belemmerend. Wat deze klachten gemeen hebben, is dat ze vaak samenhangen met spanning, controle en het omgaan met onzekerheid.
Angst is in de basis een gezonde reactie op gevaar. Het helpt kinderen alert te zijn en zich aan te passen. Maar wanneer angst te groot wordt, te lang aanhoudt of situaties gaat bepalen, kan een kind vastlopen.
Sommige kinderen ontwikkelen dwanggedachten of -handelingen om grip te krijgen op die angst. Anderen ervaren tics: onwillekeurige bewegingen of geluiden die vaak toenemen bij spanning. Ook klachten zoals misofonie of selectief mutisme vallen binnen dit spectrum, waarbij prikkels of sociale situaties intense reacties oproepen.
Veel kinderen hebben wel eens last van angst, spanning of gewoontes. Maar wanneer klachten het dagelijks functioneren beperken, is het belangrijk om verder te kijken.
Kinderen en jongeren kunnen bijvoorbeeld:
Deze signalen kunnen zich thuis, op school en in contact met anderen verschillend uiten. Dat maakt het soms lastig om klachten tijdig te herkennen. Vroege signalering en begrip van onderliggende mechanismen zijn daarom essentieel.
Blijf op de hoogte met persoonlijke alerts over dit onderwerp
Binnen Levvel hebben we veel kennis over en ervaring met verschillende vormen van angst-, dwang- en ticgerelateerde problematiek:
Steeds bang zijn dat er iets misgaat, veel piekeren of situaties vermijden: angst kan het dagelijks leven van een kind sterk beperken. Angstklachten uiten zich op verschillende manieren, zoals sociale angst, paniekaanvallen of lichamelijke spanning.
Binnen Levvel wordt veel onderzoek gedaan naar het herkennen en behandelen van angst, zo hebben we meetinstrumenten ontwikkeld die helpen angst inzichtelijk te maken.
Lees meer op de pagina Angst
Steeds terugkerende gedachten en handelingen die uitgevoerd móeten worden om spanning te verminderen. Kinderen en jongeren met OCD (obsessive-compulsive disorder) kunnen hier dagelijks door worden beheerst.
Dwang heeft vaak ook invloed op het gezin: ouders en broers of zussen raken soms betrokken bij rituelen, wat de klachten in stand kan houden. Binnen Levvel zijn vragenlijsten ontwikkeld om deze patronen zichtbaar te maken.
Lees meer op de pagina Dwang (OCD)
Bij misofonie roept het horen van specifieke alledaagse geluiden, zoals smakken, ademhalen of tikken, extreme emoties op, zoals woede, walging of paniek. Deze reacties zijn vaak onbegrijpelijk voor de omgeving, maar hebben grote impact op het leven van een kind of jongere.
Misofonie wordt nog regelmatig gemist of verkeerd geïnterpreteerd, terwijl vroege herkenning juist essentieel is. Het is belangrijk om te weten hoe klachten zich uiten. Daar biedt Levvel speciale vragenlijsten voor.
Lees meer op de pagina Misofonie
Angstklachten komen veel voor bij kinderen en jongeren en kunnen het dagelijks functioneren sterk beperken. Soms ontwikkelen kinderen dwanggedachten of -handelingen om met die angst om te gaan, of raken zij vast in tics. Ook selectief mutisme, waarbij een kind in bepaalde situaties niet spreekt terwijl het dat wel kan, valt binnen dit spectrum. Het gaat hier niet om onwil, maar om een intense angstreactie.
De SMQ (of Selectief Mutisme Vragenlijst) is wereldwijd een belangrijke oudervragenlijst voor het inschatten van de ernst van selectief mutisme. Levvel werkte aan een Nederlandse versie, de SMQ-NL.
Lees meer op de pagina Selectief mutisme
Onwillekeurige bewegingen of geluiden, zoals knipperen, kuchen of hoofdschudden, kunnen wijzen op tics. Wanneer deze langer aanhouden, kan er sprake zijn van een ticstoornis of het syndroom van Gilles de la Tourette.
Tics kosten vaak veel energie en kunnen samengaan met angst of dwang. Levvel doet onderzoek naar het ontstaan van tics en ontwikkelt innovatieve behandelvormen.
Lees meer op de pagina Tics en Gilles de la Tourette
Binnen Levvel combineren we praktijkervaring met wetenschappelijk onderzoek. We willen beter begrijpen waarom kinderen vastlopen en wat hen helpt om verder te komen.
We doen onder andere onderzoek naar:
Voorbeelden hiervan zijn vragenlijsten die gezinspatronen bij angst en dwang inzichtelijk maken, en interventies zoals ouderprogramma’s die zich richten op het verminderen van gezinsaanpassing. Ook ontwikkelen en onderzoeken we behandelingen zoals Tackle your Tics, een intensieve groepsaanpak gericht op het verbeteren van kwaliteit van leven bij jongeren met tics.
Een ander innovatief voorbeeld is SPACE: Supportive Parenting for Anxious Childhood Emotions. Een behandelmethodiek die zich richt op ouders van kinderen en jongeren met angst- en dwangklachten. Levvel zet zich in om SPACE ook in Nederland beschikbaar te maken. In samenwerking met het Amsterdam UMC en het Yale Child Study Centre loopt er nu een onderzoek naar de effectiviteit van deze aanpak.
Levvel heeft een TOPGGz-keurmerk voor het expertisecentrum Dwang, Angst en Tics (DAT). Dit centrum is gespecialiseerd in complexe, moeilijk behandelbare of zeldzame problematiek binnen dit spectrum. We werken nauw samen met professionals en kennispartners, zodat praktijk en wetenschap elkaar versterken.
Ben je professional en wil je sparren over een casus of advies bij complexe problematiek? Dan kun je terecht bij het expertisecentrum DAT.
Kennis van TOPGGz-expertisecentrum Dwang, Angst en Tics
Op de hoogte blijven van nieuws en ontwikkelingen van Levvel? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
