Maak je je zorgen of heb je vermoedens van seksuele uitbuiting? Qpido van Levvel biedt ondersteuning
Wat is seksuele uitbuiting?
Bij seksuele uitbuiting dwingt een mensenhandelaar iemand om seks te hebben met anderen. De mensenhandelaar krijgt hier geld of spullen voor. De dwang kan verschillende vormen aannemen, zoals chantage, manipulatie, geweld of het misbruiken van iemands kwetsbaarheid of afhankelijkheid.
Mensenhandelaren spelen bijvoorbeeld in op gevoelens van verliefdheid, geldproblemen of angst om iets geheim te houden. Dat gebeurt niet alleen offline, maar ook steeds vaker online, via sociale media, chats of games.
Vroeger werd vaak gesproken over ‘loverboys’, een term die eigenlijk te lief klinkt en verwarrend is. Het beschrijft een werkwijze waarbij iemand eerst emotioneel wordt ingepalmd en daarna seksueel uitgebuit. Dat beeld is inmiddels beperkt. Tegenwoordig is er echter vaker sprake van snelle escalatie, bedreiging, chantage en geweld. Daarom spreken we nu over gebruiken we nu de term mensenhandelaren.
Kwetsbaarheid: wie lopen extra risico?
Iedereen kan slachtoffer worden van seksuele uitbuiting. Toch richten mensenhandelaren zich vaker op jongeren in kwetsbare situaties. Denk aan psychische of psychosociale problemen, een licht verstandelijke beperking of eerdere ervaringen met seksueel misbruik.
Meisjes zijn vaker slachtoffer, maar ook jongens en non-binaire jongeren kunnen hiermee te maken krijgen. Jongens melden zich minder vaak bij hulpverleners of de politie. Bijvoorbeeld omdat zij zichzelf niet altijd als slachtoffer herkennen of het moeilijk vinden om hulp te vragen. Het komt ook voor dat slachtoffers onder dwang anderen seksueel uitbuiten.
Signalen: waar kun je op letten?
Seksuele uitbuiting signaleren is vaak lastig. Kinderen en jongeren die slachtoffer zijn, ontkennen regelmatig dat er sprake is van dwang of uitbuiting. Soms beleven zij hun ervaringen zelf ook niet op die manier. Mogelijke signalen waar je op kunt letten zijn:
- Lichamelijke klachten zoals soa’s en zwangerschap
- Gespannen of angstig zijn
- Plotselinge gedragsveranderingen, bijvoorbeeld isolatie
- Veranderende sociale contacten, online en/of offline
- Snel beïnvloedbaar en/of lage zelfwaardering
- Schoolverzuim en weglopen
- Vertekend beeld hebben van relaties
- Niet meer op komen dagen op afspraken
- Ineens in het bezit zijn van dure spullen of meerdere telefoons
Heb je een onderbuikgevoel of herken je meerdere signalen? Dan is het in ieder geval belangrijk om verder te onderzoeken wat er aan de hand kan zijn.
Het gesprek aangaan
Praten over seksuele uitbuiting of seksueel misbruik kan, ook voor professionals, spannend of moeilijk zijn. Het stappenplan Hoe signaleer je slachtoffers van het NJi kan professionals ondersteunen bij vermoedens van seksuele uitbuiting. Dit stappenplan is gericht op meisjes, omdat zij de grootste groep slachtoffers vormen. Enkele belangrijke aandachtspunten uit dit stappenplan bij het voeren van een gesprek zijn:
- Zorg voor een veilige sfeer
- Leg uit wat seksuele uitbuiting is en sluit aan bij leefwereld en taalgebruik van de jongere
- Voer het gesprek eventueel samen met een gespecialiseerde collega
- Stel open vragen, reageer neutraal
- Toon respect en geduld, oordeel niet
- Ontschuldig de jongere
- Wees alert op sociaal wenselijke antwoorden en voorbereid op weerstand
- Ga na wanneer en hoe je de ouders kunt betrekken
- Beloof geen geheimhouding
- Doe wat je zegt en zeg wat je doet: wees voorspelbaar
- Houd rekening met mogelijke cultuurverschillen
Overleg met een gespecialiseerde professional om je gesprek voor te bereiden. Want het is waarschijnlijk niet in één gesprek afgehandeld en vraagt om een lange adem. Je kunt hiervoor bij Qpido terecht.
Wat te doen bij vermoedens of acuut gevaar?
Seksuele uitbuiting is strafbaar en heeft vaak grote impact op jongeren. Heb je sterke vermoedens of signaleer je het bij iemand? Neem zo snel mogelijk contact op met een zorgcoördinator uit jouw regio via Comensha of zoek contact met het Centrum Seksueel geweld. Bij acuut gevaar: schakel direct de politie in (zo nodig via 112).
Deze problematiek vraagt om intensieve samenwerking tussen familie, netwerk, jeugdhulp, onderwijs, politie en zorg, om een jongere goed te kunnen helpen en beschermen.
Expertise en kennis binnen Levvel: Qpido
Binnen Levvel bundelt Qpido specialistische kennis over seksualiteit, relaties en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Qpido ondersteunt jongeren, ouders en professionals met voorlichting, advies, begeleiding, behandeling en training. Zo is onder andere de training seksuele uitbuiting beschikbaar voor professionals.
