Wat is de presentiebenadering?
De presentiebenadering is een manier van werken waarin de relatie centraal staat. Niet regels of protocollen zijn leidend, maar de vraag: wat heeft deze jongere, hier en nu, nodig? Het betekent dat je als professional niet alleen handelt vanuit kennis, maar ook als mens echt aanwezig bent. Je bent er voor de jongere en die merkt en voelt dat.
Deze manier van werken wordt ook wel relationeel werken genoemd. In de kern vraagt de presentiebenadering om:
- Aansluiten bij de jongere: echt contact maken en jezelf als mens laten zien
- Perspectief nemen: kijken door de ogen van de jongere
- Reflecteren en handelen: steeds opnieuw afwegen wat goede zorg is
Het doel is om zorg te bieden die werkelijk aansluit. Ook begrenzen hoort daarbij: niet vanuit regels, maar vanuit betrokkenheid en zorg.
Presentie in de praktijk
Werken vanuit presentie is waardevol, maar niet altijd makkelijk. Zeker in situaties met spanning of complex gedrag vraagt het veel van professionals. Deze handvatten helpen om presentie concreet te maken in het dagelijks werk:
- Investeer in de relatie
Neem tijd om vertrouwen op te bouwen. Juist in lastige momenten laat je zien: ik blijf, ik haak niet af, ik zie jou, ook als het moeilijk is. - Verplaats je in de ander
Probeer te begrijpen wat er achter gedrag zit. Wat betekent deze situatie voor de jongere? Door dit te zien, kun je beter aansluiten en escalatie voorkomen. - Gebruik regels als richting, niet als doel
Regels geven houvast, maar zijn niet leidend. Soms vraagt een situatie om maatwerk, zodat een jongere zich gezien en veilig blijft voelen. - Blijf reflecteren
Presentie is geen trucje, maar een voortdurende oefening. In intervisie, coaching of casuïstiekbespreking onderzoek je samen: doen we nog wat nodig is?
Door zo te werken ontstaat vaak meer rust en vertrouwen. Jongeren voelen zich erkend en laten vaker zien wat er écht speelt.
Doorplaatsingen voorkomen
In de praktijk blijkt dat een sterke focus op presentie echt een verschil kan maken, bijvoorbeeld bij het voorkomen van doorplaatsingen. Jongeren die niet thuis kunnen wonen, worden soms meerdere keren verplaatst. Dat betekent telkens opnieuw beginnen en opnieuw vertrouwen opbouwen. Wanneer teams onder druk staan, kan zo’n doorplaatsing sneller in beeld komen.
Ervaringen uit de praktijk laten zien dat de presentiebenadering deze dynamiek kan doorbreken. Wanneer jongeren voelen, ‘ik zie jou, en ik blijf naast je staan’, ontstaat er meer veiligheid. Daardoor raken zij minder snel overprikkeld en lukt het beter om spanning te reguleren.
Een voorbeeld uit de praktijk is een jongere die door stress agressief gedrag liet zien op een groep. In plaats van direct over te gaan tot doorplaatsing, werd ingezet op intensieve begeleiding én het versterken van de relatie. Door beter aan te sluiten bij wat zij nodig had, ontstond meer rust. Ze kon op de groep blijven en zich verder ontwikkelen.
Voor professionals
Binnen Levvel wordt continu gewerkt aan het verdiepen en verankeren van de presentiebenadering. We bieden medewerkers trainingen en structurele reflectie bijeenkomsten. Daarnaast zetten we in op ‘coaching on the job’ zodat we echt leren van én in de praktijk.
