Trauma en gehechtheid

Benieuwd naar de hulp die Levvel biedt bij trauma of hechtingsproblematiek? Kijk op levvel.nl  

De wisselwerking tussen trauma en gehechtheid 

Binnen Levvel worden trauma en gehechtheid bewust als één samenhangend thema benaderd. Soms is het of-of, maar vaak is het en-en. Traumatische ervaringen vinden vaak plaats in de context van relaties, precies daar waar een kind veiligheid zou moeten ervaren. Langdurige onveiligheid, verwaarlozing of mishandeling hebben niet alleen impact als ingrijpende gebeurtenis, maar beïnvloeden ook de manier waarop een kind leert vertrouwen op anderen.  

Andersom kan een verstoorde gehechtheidsrelatie het verwerken van trauma bemoeilijken. Zonder ervaren veiligheid en steun van een sensitieve volwassene is herstel kwetsbaar. Trauma en gehechtheid versterken of verzwakken elkaar dus wederzijds. Daarom kijken we binnen Levvel altijd naar beiden: naar wat een kind heeft meegemaakt én naar de omgeving waarin het opgroeit. 

Blijf op de hoogte met persoonlijke alerts over dit onderwerp

Trauma bij kinderen en jongeren 

Trauma verwijst naar de impact van ingrijpende gebeurtenissen op de ontwikkeling van een kind. Dit kan eenmalig zijn, zoals een ongeluk of verlies, of langdurig zoals mishandeling, verwaarlozing of chronische onveiligheid. Trauma zit diep. In emoties, gedrag en zelfs in het lichaam. 

Ongeveer 1 op de 5 jongeren ontwikkelt na een traumatische ervaring PTSS. De klachten zijn divers, trauma kan zich op allerlei manieren uiten.  

Kinderen die langdurig onveilig opgroeien, hebben een groter risico op complexe psychische problemen. Professionals vragen zich vaak af: hoe herken ik traumaklachten bij jonge kinderen? Wanneer is er sprake van hechtingsproblemen? En hoe betrek ik ouders bij traumaverwerking zonder dat de veiligheid van het kind in het geding komt? 

Meer over trauma en signalering vind je op de pagina Trauma bij kinderen en jongeren. 

Gehechtheid en hechtingsproblematiek bij kinderen 

Hechting is de emotionele band tussen kind en ouder of verzorger. Bij voldoende fysieke en mentale beschikbaarheid ontstaat veilige gehechtheid. Onveilige hechting, of hechtingsproblematiek, ontstaat wanneer deze basis ontbreekt. Dit kan later leiden tot gedragsproblemen, moeilijk vertrouwen opbouwen of moeite met relaties. 

Een ernstige vorm is een hechtingsstoornis, meestal door langdurige verwaarlozing of mishandeling. Dit komt weinig voor, maar vraagt altijd om een brede blik op het kind, de ouders en de omgeving. 

Wat zijn risicofactoren? Hoe herken je hechtingsproblemen? Je leest het op de pagina  Hechtingsproblematiek. 

De impact van trauma en/of hechtingsproblematiek 

Wanneer een kind ingrijpende of onveilige ervaringen meemaakt, kan dat diepe sporen nalaten. Ook als een kind in de eerste levensjaren te weinig veiligheid, stabiliteit of emotionele beschikbaarheid van ouders of opvoeders ervaart, kan dit gevolgen hebben voor de ontwikkeling. Trauma en hechtingsproblemen beïnvloeden hoe een kind naar zichzelf, anderen en de wereld kijkt. 

De gevolgen kunnen op verschillende manieren zichtbaar worden: 

• Gedragsproblemen, zoals snel boos worden, agressie of grensoverschrijdend gedrag 
• Emotionele klachten, bijvoorbeeld angst, somberheid of problemen in de persoonlijkheidsontwikkeling 
• Moeite met het reguleren van emoties en impulsen 
• Problemen in relaties, zowel in de kindertijd als op latere leeftijd 
• Een verhoogd risico om opnieuw slachtoffer te worden van misbruik of uitbuiting 

Wanneer een kind zowel traumatische ervaringen als hechtingsproblemen heeft, is het risico op complexe psychische klachten groter. Deze kinderen hebben vaak extra ondersteuning nodig om zich veilig te voelen en zich gezond te kunnen ontwikkelen. 

Onderzoek en innovatie binnen Levvel 

Bij Levvel staat onderzoek altijd centraal. We willen weten wat echt werkt, maar vooral ook wanneer iets niet werkt. Zo kunnen we onze begeleiding en behandeling van kinderen en jongeren steeds beter maken en aansluiten bij wat zij écht nodig hebben.  

Binnen Levvel doen we veel onderzoek naar trauma en gehechtheid. Een belangrijk speerpunt daarbij is PTSS: met onderzoek naar het zo vroeg mogelijk signaleren en herkennen ervan en welke behandelingen echt effectief zijn. Onze kennis ontwikkelen we samen met gezinnen, behandelaren, universiteiten en (inter)nationale partners. 

Vroeg signaleren van PTSS 

Vroege herkenning van traumaklachten is cruciaal. Daarom ontwikkelden en onderzochten we betrouwbare meetinstrumenten: 

• KJTS – betrouwbare vragenlijst voor PTSS bij jeugd 
  De KJTS (Kinder- en Jeugd Trauma Screen) is een wetenschappelijk onderbouwde vragenlijst om PTSS-klachten bij kinderen en jongeren goed in kaart te brengen. Dit helpt professionals om sneller en gerichter passende behandeling in te zetten. 
• Vragenlijst PTSS na een ongeval 
  Speciaal ontwikkeld om kort na een ongeval snel zicht te krijgen op het risico op PTSS. Hiermee kunnen kinderen met een verhoogd risico vroegtijdig worden gesignaleerd en begeleid. 

Effectieve en innovatieve traumabehandeling 

Naast signalering doen we ook veel onderzoek naar behandeling van PTSS en traumaklachten: 

• Onderzoek naar KIT (Korte Intensieve Traumabehandeling) 
  Uit onderzoek blijkt dat traumaklachten bij jongeren duidelijk en blijvend afnemen na een intensieve behandelweek. Deze aanpak verkort de behandelduur zonder in te leveren op effectiviteit. 
• Tem je Draak 
  Een laagdrempelige interventie die jongeren helpt om vaardigheden op te bouwen voordat zij starten met traumabehandeling. Onderzoek laat zien dat dit een effectieve opstap kan zijn naar verdere traumatherapie. 
• MDMA voor jongeren met PTSS (verkennend onderzoek) 
  Levvel onderzoekt in onderzoeksverband of MDMA-ondersteunde therapie in de toekomst mogelijk kan bijdragen aan behandeling van ernstige, therapieresistente PTSS bij jongeren.  
• PCIT (Parent Child Interaction Therapy) 
  Uit recent onderzoek blijkt dat uitval bij PCIT (Parent Child Interaction Therapy) daalt wanneer we de behandeling thuis doen, in een zogenaamde HOME-variant. Gezinnen haken dan minder snel af. Ook onderzochten we ouderbegeleiding waarbij ouders in virtual reality opvoedsituaties oefenen en meteen feedback krijgen. 

Samenwerking binnen het DREAMS-consortium 

Levvel is partner in het landelijke DREAMS-consortium  (Dutch Research in child and Adolescent Mental health and resilience after Stress). Binnen dit samenwerkingsverband werken academische centra voor kinder- en jeugdpsychiatrie intensief samen om grootschalig en langdurig onderzoek te doen naar trauma, gehechtheid, mentale gezondheid en veerkracht bij kinderen en jongeren. 

Naast Levvel nemen ook Accare (verbonden aan het UMCG), LUMC Curium (LUMC Leiden) en Karakter (verbonden aan het Radboudumc) deel aan dit consortium. Door deze landelijke samenwerking kunnen grote groepen kinderen en jongeren over langere tijd worden gevolgd. 

Wat dit onderzoek bijzonder maakt: 

• We volgen grote groepen kinderen en jongeren langdurig. 
• We kijken niet alleen naar klachten, maar ook naar beschermende factoren. 
• Sociale steun blijkt één van de sterkste beschermende factoren tegen het ontwikkelen van PTSS. 

Door deze kennis kunnen we beter voorspellen welke kinderen extra risico lopen én zoeken naar steeds betere gepersonaliseerde behandeling. 

TOPGGz-expertisecentrum Trauma, Gehechtheid en Gezin 

Levvel is een erkend TOPGGz-expertisecentrum voor Trauma, Gehechtheid en Gezin. Dat betekent dat we specialistische zorg bieden en veel kennis hebben over diagnostiek, behandeling en advies. Binnen het expertisecentrum werken behandelaren, onderzoekers en trainers nauw samen. Zo delen we kennis, ontwikkelen we nieuwe behandelmethodes en bespreken we complexe casussen. 

Ben je professional en wil je sparren over een casus of advies vragen? Bij ons expertisecentrum kun je terecht voor ondersteuning bij triage, diagnostiek en behandelkeuze. Zo zorgen we samen dat kinderen en gezinnen bij trauma of hechtingsproblematiek de best passende hulp krijgen.