Groepstherapie voor gezinnen met complexe problemen, mét therapiehond

Werk jij met gezinnen met complexe problemen, waar eerdere hulp niet aansloeg? Waar de stress hoog is, het netwerk klein en de onveiligheid voelbaar? Dan weet je hoe zwaar het is om dat alleen te dragen. De Gezinsfocusgroep van Levvel brengt gezinnen, hulpverleners en een therapiehond samen in een groepsbehandeling. In dit interview delen de initiatiefnemers wat deze aanpak werkzaam maakt.

Voor wie? 

De Gezinsfocusgroep richt zich op de 3 tot 5% van de gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Denk aan een ouder met psychische klachten, een kind met gedragsproblemen én financiële of relationele stress. Er is sprake van onveiligheid en vaak ook wantrouwen richting hulpverleners. Als ambulant hulpverlener kun je in zo'n situatie gemakkelijk meegesleept worden door de complexiteit van de problemen. “Je wordt onderdeel van het systeem en van de onmacht. Dan is het lastig om koers te houden,” legt GZ-psycholoog en systeemtherapeut Cornelie Groot uit.

Gezinnen komen zo'n 5 tot 10 keer samen. Ze werken aan thema's als eigen kracht, de ouderrol en de invloed van gebeurtenissen op opvoeding en gedrag. Het behandelteam is multidisciplinair en combineert mentaliseren (MBT), systeemtherapie en ervaringsgerichte werkvormen zoals muziek en beeldende vorming. Cornelie: “We wilden investeren in het ervaringsgerichte werken en zorgen dat de gezinnen niet veel praten, maar ook vooral veel doen en voelen." 

Benieuwd naar wat deze behandeling precies inhoudt? Je leest het op levvel.nl     

Werkzame elementen 

Gezinnen die elkaar steunen 

De groep voegt iets toe wat je als hulpverlener nauwelijks kunt organiseren: ervaringsgenoten die elkaar spiegelen vanuit gelijkwaardigheid. Systeemtherapeut Tamara Jelles: “Een moeder kan een lastige boodschap soms wél tegen een andere moeder zeggen. Als ik dat zeg, dan is dat toch niet helemaal hetzelfde.”  

De gezinnen halen veel kracht uit elkaars aanwezigheid. Ze ervaren dat het samenwerken met andere gezinnen hen meer brengt dan ze vooraf hadden verwacht. “Het geeft hen het gevoel dat ze ook iets voor een ander kunnen betekenen: ‘Ik ben niet helemaal hopeloos.’ Er ontstaat een mini-community, waarin wederzijdse steun centraal staat. Juist bij deze gezinnen is het netwerk vaak klein of afwezig. Daarom hopen we dat de verbondenheid ook blijft nadat de zorg stopt."

Een therapiehond als spiegel 

Werken met een therapiehond bij een groepsbehandeling is voor zover bekend nog niet eerder gedaan. Het idee ontstond toen Tamara en Cornelie Topdog-trainer Marjan Meijer tegenkwamen. “Ik had geen idee hoe dat zou zijn, maar ik zei ja,” vertelt Marjan. “Want werken met honden en gezinnen, dat is waar mijn hart ligt.” 

Het blijkt een schot in de roos: therapiehond Djody is een volwaardig lid van het team. Hij helpt zowel gezinnen als behandelaren om emoties te herkennen en bespreekbaar te maken, zonder dat dit direct confronterend is. “Wanneer Djody zich terugtrekt, is er vaak sprake van onrust in de groep,” vertelt Marjan. “Dat moment gebruiken we om stil te staan bij wat er gebeurt en samen te reflecteren.”  

In een concreet voorbeeld trok een overprikkelde jongen zich volledig terug. Niemand bereikte hem - totdat Djody rustig naar hem toe liep en naast hem ging zitten. Zodra de jongen zijn hand op de vacht legde, keerde de rust terug. En daarmee ook zijn bereidheid om weer mee te doen. 

Djody’s aanwezigheid verlaagt de drempel en geeft gezinnen het gevoel welkom te zijn. Tamara vertelt: “Sommige gezinnen zeggen: ‘Ik had eigenlijk geen zin, of we hadden strijd om in de auto te komen'. Maar zodra ze weten dat Djody hen ’s ochtends vrolijk bij de deur opwacht, gaan ze ervoor.”  

Samenwerken vanuit kwetsbaarheid  

Voor professionals biedt het werken in de Gezinsfocusgroep iets waardevols: gedeelde verantwoordelijkheid en hernieuwd werkplezier. “In het ambulante werk voel je je soms alleen,” vertelt Cornelie. “Maar hier draag je het samen. Dat geeft energie.” 

Tamara benoemt de kracht van het team, met verschillende expertises die elkaar aanvullen. “Je hoeft niet alleen te zwemmen in de complexiteit. Tegelijk vraagt het veel van je. Je bent constant in dialoog over alles wat je denkt, ziet en voelt. Dat is heel intens,” zegt Tamara. Cornelie vult aan: “Je moet durven: ongemak benoemen en jezelf laten zien. Die openheid vraagt vertrouwen en lef.”  

Positieve impact aangetoond 

Uit recent onderzoek van het kwaliteitsteam van Levvel blijkt dat de Gezinsfocusgroep een krachtige en werkzame aanpak is voor gezinnen met complexe problematiek. Zowel gezinnen als professionals zijn overwegend positief. Gezinnen voelen zich gezien, gehoord en gesteund. Ze rapporteren meer verbinding, beter contact en zetten concrete stappen in hun herstelproces. Vaak is het na de Gezinsfocusgroep weer makkelijker om ambulante hulp voort te zetten. 

Plannen voor uitbreiding 

Er zijn dan ook ambitieuze plannen voor de toekomst. “We willen het de wereld in blazen,” zegt Cornelie resoluut. De positieve reacties uit het werkveld, onder andere tijdens het symposium Zaak op Poten, geven het team vertrouwen dat deze aanpak ook buiten Levvel meerwaarde heeft.  

De komende periode ligt de focus op verdere uitbreiding binnen de organisatie. Daarnaast staat een bijzondere pilot op de planning: een intensieve strandweek in Wijk aan Zee. “Een variant op de Gezinsfocusgroep, maar dan in de natuur en 1 week lang,” aldus Cornelie. “Met dezelfde werkzame elementen, maar in een andere tijdsduur en setting.” 

Wil jij dit ook? Doe het samen! 

Voor professionals die met vergelijkbare gezinnen werken, hebben Tamara en Cornelie een duidelijke boodschap: doe het samen. Tamara: “Zoek collega’s op met andere expertises en bundel jullie krachten. Juist in samenwerking schuilt de kracht, ook op kleine schaal. Werk bijvoorbeeld samen met een vaktherapeut of breng twee gezinnen met vergelijkbare ervaringen met elkaar in contact." “Wacht niet op een perfect plan,” vult Cornelie aan. “Als je een goed idee hebt, doe het gewoon.” 

De Gezinsfocusgroep zelf is ontstaan vanuit diezelfde mentaliteit: lef, verbinding en de drive om het anders te doen. Inmiddels bewijst de aanpak zijn waarde, en het team is vastberaden om die kracht met nog veel meer gezinnen te delen. 

Wil je in jouw organisatie ook een groepsbehandeling voor gezinnen met meervoudige en complexe problemen beginnen? De hulpverleners van de Gezinsfocusgroep denken graag met je mee. Zij zijn bereikbaar via:

gezinsfocusgroep@levvel.nl