Seksualiteit, identiteit en grenzen

Naar thema overzicht

Seksualiteit hoort bij opgroeien, maar kan ook vragen of zorgen oproepen. Kinderen en jongeren ontdekken hun lichaam, relaties en identiteit, en leren ondertussen omgaan met grenzen, (culturele) normen en waarden en online invloeden. Op deze pagina vind je kennis over seksuele ontwikkeling, identiteit en veiligheid, en hoe je als professional signalen herkent en het gesprek voert.

Tienermeiden praten met elkaar en houden telefoon vast

Benieuwd naar de hulp die Qpido van Levvel biedt bij zorgen rondom seksualiteit? 

Seksualiteit in ontwikkeling

Seksualiteit is onderdeel van de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Het gaat over het lichaam, maar net zo goed over identiteit, relaties, zelfbeeld en grenzen. Kinderen en jongeren leren stap voor stap wat zij voelen, willen en prettig vinden, en ook wat niet.

In die ontwikkeling spelen veel factoren mee: leeftijd, persoonlijkheid, ervaringen, cultuur, opvoeding en de omgeving waarin een jongere opgroeit. Voor de één verloopt dit proces relatief vanzelf, terwijl het voor een ander gepaard gaat met onzekerheid, schaamte of negatieve- of ingrijpende ervaringen.

Juist in die dynamiek ontstaan vragen in de praktijk. Wat betekent bepaald gedrag? Wanneer is er sprake van risico? En hoe bied je ruimte aan ontwikkeling en uitproberen, terwijl je ook veiligheid bewaakt? 

Hoe ontwikkeling, identiteit en grenzen met elkaar samenhangen

Seksualiteit ontwikkelt zich in samenhang. De seksuele ontwikkeling vormt de basis waarin jongeren hun lichaam, gevoelens en relaties leren kennen. Vragen rondom LHBTIQ+ en identiteit kunnen dit proces verdiepen, maar ook complexer maken, zeker als acceptatie ontbreekt.

Jongeren bevinden zich in een fase waarin zij hun wensen en grenzen verkennen. Seksueel geweld kan iedereen overkomen en is nooit de verantwoordelijkheid van het slachtoffer. Tegelijkertijd kan het voor jongeren lastiger zijn om dergelijk gedrag te herkennen of te duiden, juist omdat zij nog in ontwikkeling zijn. De online wereld speelt hierin een belangrijke rol: ervaringen met online seksueel misbruik kunnen een grote en snelle impact hebben op hun zelfbeeld en gevoel van veiligheid.

In sommige situaties gaat het om kwetsbare jongeren en stapelen kwetsbaarheden zich op, wat kan leiden tot ernstige vormen zoals seksuele uitbuiting en mensenhandel. Juist deze samenhang maakt het belangrijk om signalen altijd in de hele context te bekijken.

Op de onderstaande themapagina’s vind je per onderwerp meer verdieping:

Wat vraagt dit van professionals?

Veel professionals ervaren handelingsverlegenheid als het over onderwerpen rondom seksualiteit gaat: hoe begin je hier een gesprek over, zeker als er zorgen zijn? Tegelijk blijkt dat jongeren juist behoefte hebben aan openheid en betrouwbare informatie.

Belangrijke uitgangspunten in de praktijk zijn:

  • Normaliseren waar het kan: veel gedrag hoort bij ontwikkeling
  • Signaleren waar nodig: alert zijn op opvallend heden/afwijkingen, dwang of onveiligheid
  • Open het gesprek voeren: zonder oordeel, met ruimte voor het kind, de jongere
  • Aansluiten bij context: rekening houden met gezin, cultuur en waarden
  • Samenwerken: met ouders, school en andere betrokkenen

Het helpt om seksualiteit niet als los onderwerp te zien, maar als onderdeel van de gehele ontwikkeling en het dagelijks leven van jongeren. Door het onderwerp regelmatig en laagdrempelig terug te laten komen, wordt het makkelijker bespreekbaar.

Blijf op de hoogte met persoonlijke alerts over dit onderwerp

Gesprekstools

Om professionals te ondersteunen bij het voeren van dit soort gesprekken is SexQ ontwikkeld door Levvel. Dit is een gespreksinstrument dat helpt om seksualiteit en genderdiversiteit op een veilige en gestructureerde manier bespreekbaar te maken met jongeren van 14 tot 25 jaar.

SexQ biedt:

  • Concrete vragen om het gesprek te openen
  • Handvatten om door te vragen
  • Structuur om verschillende thema’s (zoals relaties, grenzen en identiteit) te verkennen

Het gebruik van een tool als SexQ kan helpen om drempels te verlagen en zorgt ervoor dat belangrijke onderwerpen niet onbesproken blijven.

Ook heeft Levvel het Verliefd & Seks-boek uitgebracht dat houvast biedt bij het in gesprek gaan met kinderen en jongeren.

Kennis en expertise binnen Levvel

Binnen Levvel is de expertise rondom seksualiteit, identiteit en grenzen gebundeld bij Qpido. Vanuit dit expertisecentrum wordt gewerkt aan het versterken van een gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren, en de ondersteuning van ouopvoeders ders en van professionals die met hen werken.

Qpido biedt handvatten, trainingen en interventies die direct toepasbaar zijn in de praktijk. Zo bieden ze trainingen aan die professionals in de jeugd-ggz helpen hun (gespreks)vaardigheden te versterken. Je vindt de trainingen hier: 

Webshop

Nieuws