Pleegzorg sterker maken met de kracht van een gemeenschap

Pleegzorg kan voor kinderen en gezinnen veel betekenen, maar vraagt ook veel van iedereen die erbij betrokken is. Juist daarom is een sterk netwerk onmisbaar. Met de werkwijze Mockingbird vormen kinderen, pleeggezinnen, ouders en professionals samen een gemeenschap, waarin steun een structureel onderdeel is van het dagelijks leven. In dit artikel lees je hoe Mockingbird werkt, wat deze aanpak pleeggezinnen oplevert en hoe Levvel zich hiermee inzet voor stabiele en duurzame zorg voor pleegkinderen. 

Hoe Mockingbird werkt 

Mockingbird is een werkwijze gebaseerd op ‘It takes a village to raise a child’. 6 tot 10 pleeggezinnen vormen een gemeenschap, een zogenoemde constellatie. Binnen die constellatie vormt 1 gezin de spil: het hubhome pleeggezin, ervaren pleegouders die ondersteuning en een luisterend oor bieden aan de andere gezinnen.  

Hun huis staat open voor alle pleegouders, ouders en kinderen uit de constellatie. Er kan een of twee nachtjes gelogeerd worden. Niet alleen omdat het gezellig is, maar vooral omdat het soms echt helpt om even de spanning in het gezin te verminderen. Het gezin organiseert daarnaast activiteiten om de onderlinge verbondenheid te versterken. 1 keer per maand komen alle gezinnen bij elkaar. Het hubhome pleeggezin werkt samen met 1 vaste ‘Mockingbirdbegeleider’, die alle gezinnen goed kent en echt onderdeel uitmaakt van de constellatie. 

Gezinnen delen in de Mockingbird gemeenschap niet alleen ervaringen en zorgen, maar helpen elkaar ook praktisch, bijvoorbeeld door elkaars (pleeg)kinderen op te vangen, logeerplekken te bieden en samen activiteiten te ondernemen. 

Gehoord, gesteund, geliefd 

‘Mockingbird biedt pleegkinderen de kans om op te groeien in een gemeenschap waarin zij zich gehoord, gesteund en geliefd worden, in alle aspecten van hun leven’ vertelt Marieke Visser, projectleider Mockingbird bij Levvel.  

‘Mockingbird bevordert onderlinge steun en samenwerking tussen pleegkinderen, ouders, pleegouders en hun eigen kinderen. We weten dat dit niet alleen bijdraagt aan de sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen, maar er ook voor zorgt dat pleegouders de zorg langer volhouden. Zo kan de kans op breakdowns worden verkleind.’ 

'Pleegouder zijn is zwaar werk,’ vertelt Mariënne Verhoef, oud-bestuurder Levvel. ‘Goed zorgen voor een kind, erbij blijven, bewust zijn van trauma’s, contact met de ouders vormgeven, er ook voor je eigen kinderen zijn. Het kan erg eenzaam zijn. Je gunt pleegouders meer mensen om op terug te vallen. Bouwen aan kracht en verbondenheid, wat Mockingbird doet, past helemaal in waar Levvel voor staat.’ 

Aanvulling op huidige werkwijze 

Uniek is dat Mockingbird de huidige aanpak niet vervangt, maar juist aanvullend is op de huidige werkwijze van pleegzorg. Dat betekent onder andere dat ouders van pleegkinderen een volwaardige plek krijgen binnen de constellatie, zodat kinderen en ouders, ongeacht hun fysieke aanwezigheid, met elkaar verbonden blijven.  

Marieke: ‘Dit vraagt van de hubhome pleegouders en de Mockingbird-begeleider dat zij goed kunnen inspelen op de behoeften en wensen van alle betrokkenen. Levvel begeleidt hen hier intensief bij, zodat alle perspectieven samenkomen.’ 

Positieve resultaten 

Mockingbird komt van origine uit de VS en wordt al in meerdere landen toegepast, zoals Australië, het Verenigd Koninkrijk en Canada. In al die landen is onderzoek gedaan naar de impact, met positief resultaat. 

• Zo verhoogt Mockingbird de draagkracht, veerkracht en competenties van pleegouders en ervaren zij meer steun, begrip en waardering in tijden van stress. Dat kan bijdragen aan het verkleinen van de kans op een breakdown. 
• Pleegkinderen hebben het gevoel ‘erbij te horen’. Ze bouwen makkelijker relaties op met andere vertrouwde volwassenen en leeftijdsgenoten, die weten wat het betekent om pleegkind te zijn. Dat geeft houvast, en betrokkenheid, en vergroot het gevoel van veiligheid. Meer vertrouwde informele steunfiguren, zoals de hubhome pleegouders, kunnen immers de veiligheid van pleegkinderen versterken. Het draagt bij aan de behoefte aan verbondenheid en gehoord worden, iets dat regelmatig blijkt uit ervaringsverhalen van jongeren in de pleeg- en jeugdzorg. 
• Pleegkinderen blijven vaker in verbinding met broertjes en zusjes, omdat Mockingbird de mogelijkheid biedt om broertjes en zusjes die niet in 1 pleeggezin kunnen wonen, wel in dezelfde constellatie te plaatsen. 
• Eigen kinderen van pleegouders vinden herkenning bij andere eigen kinderen. En ook zij kunnen logeren bij de hubhome pleegouders, of weer even tijd alleen met hun ouders doorbrengen als het pleegkind in het hubhome logeert.  
• Tot slot hebben professionals die met Mockingbird werken meer werkplezier en voelen zij een diepere betrokkenheid bij de gezinnen die zij begeleiden. 

Een gemeenschap als familie 

Marieke: ‘Levvels missie is om kinderen die opgroeien een veilige, stabiele en ondersteunende omgeving te bieden. En dat is precies de omgeving die Mockingbird biedt. Een goed netwerk is essentieel voor duurzame pleegzorg, want wij zijn als hulpverleners ook maar passanten. Door Mockingbird te integreren in onze werkwijze, creëren we voor ieder pleegkind een warme, hechte en vertrouwde gemeenschap, die voelt als een familie.’ 

Zelf aan de slag met Mockingbird? 

Wil je weten wat deze werkwijze kan betekenen voor pleeggezinnen binnen jouw organisatie? Stichting Ondersteuning Pleeggezin (SOP) ondersteunt pleegzorgorganisaties in Nederland bij het opzetten van Mockingbird-constellaties en biedt begeleiding, trainingen en formats op maat. Op www.mockingbirdnederland.nl vind je uitgebreide informatie, praktijkverhalen en onderzoeksresultaten uit binnen- en buitenland. 

Vragen over Mockingbird bij Levvel? 

Neem contact op met Marieke Visser, projectleider Mockingbird bij Levvel, via:

m.visser@levvel.nl