Publicatietype: Podcast
Published on 13 augustus 2026
Gerelateerd thema's: Selectief mutisme
Auteur: Rachel de Jong
2 keer gelezen
Om deze publicatie in je favorieten te plaatsen, moet je ingelogd zijn.
Komen selectief mutisme en autisme vaak samen voor? En hoe zit het met geschreven communicatie als je selectief mutisme hebt? In de podcast Stil maar Chill geeft host en ervaringsdeskundige Annelies Deroy een unieke kijk op selectief mutisme. In deze aflevering gaat ze in gesprek met prof. dr. Maretha de Jonge, ervaringsdeskundige Floor en GZ-psycholoog Rachel de Jong van Levvel.
Bij selectief mutisme denken veel mensen aan een kind dat in bepaalde situaties niet praat. Maar uit onderzoek van prof. dr. Maretha de Jonge en haar team aan de Universiteit Leiden blijkt dat het voor sommige jongeren breder is dan dat. Niet alleen spreken kan spanning oproepen. Ook een mail sturen, een WhatsAppbericht typen of iets opschrijven kan lastig zijn. Terwijl je daarvoor niets hardop hoeft te zeggen.
Dat is belangrijk om te weten, benadrukt Maretha. “Volwassenen zeggen soms goedbedoeld: ‘Schrijf het anders maar even op.’ Maar ook geschreven communicatie kan dus moeilijk zijn. In de behandeling is dit iets om rekening mee te houden.”
Maretha vertelt over een recente studie naar openbare socialmediaberichten van mensen met selectief mutisme. Ze vindt het heel dapper dat jongeren over het onderwerp delen. De berichten gaven onderzoekers waardevolle inzichten in hoe het is om met selectief mutisme te leven. Jongeren maken duidelijk dat het geen verlegenheid, onwil of een keuze is.
Wat ook opviel, is de steun die jongeren elkaar bieden. Ze moedigen zichzelf en anderen aan met berichten als: je kunt het, probeer het nog een keer, je komt er wel. Dat kan ook voor andere jongeren herkenbaar en helpend zijn. Voor Annelies een belangrijke reden om deze podcast te maken.
Met GZ-psycholoog Rachel de Jong praat Annelies over het ontstaan van selectief mutisme. Rachel legt uit dat meestal meerdere factoren een rol spelen. Aanleg bijvoorbeeld, maar ook spannende situaties zoals starten op de peuterspeelzaal of op school. Als een kind spreken in zulke situaties gaat vermijden, kan het steeds moeilijker worden om te beginnen met spreken. Ouders of opvoeders proberen die spanning soms goedbedoeld op te vangen, maar daardoor kan het vermijden juist in stand blijven. Selectief mutisme komt daarnaast vaker voor bij kinderen die tweetalig worden opgevoed.
In de aflevering gaat het ook over de link met autisme. Selectief mutisme en autisme kunnen op elkaar lijken. Denk aan gevoeligheid voor prikkels, behoefte aan structuur of moeite met sociale situaties. Volgens Rachel wordt daardoor soms gedacht dat autisme en selectief mutisme vaker samen voorkomen dan eigenlijk het geval is. Dat neemt niet weg dat beide wel samen kunnen gaan, maar er moet goed uitgezocht worden wat er onderliggend is aan het niet spreken om het goed te kunnen behandelen.
Toch zijn er belangrijke verschillen. Bij selectief mutisme hangt het niet spreken vaak samen met specifieke situaties, zoals alleen op school of alleen bij volwassenen. Bij autisme zie je moeite met sociale communicatie of interacties meestal in meerdere situaties terug, bijvoorbeeld zowel thuis als op school. Daarnaast is selectief mutisme een angststoornis en autisme een ontwikkelingsstoornis.
Naast autisme gaat selectief mutisme ook regelmatig samen met sociale angst. Zelfs na een succesvolle behandeling kunnen sommige situaties spannend blijven. Denk aan uit eten gaan of op bezoek gaan bij familieleden die je weinig ziet.
Ook kan selectief mutisme gevoelens van eenzaamheid versterken. Sommige jongeren worden gepest of buitengesloten doordat ze weinig spreken. Daardoor kunnen sombere gevoelens ontstaan.
In de aflevering komt nog veel meer aan bod. Zo gaat Annelies in gesprek met ervaringsdeskundige Floor, die twee Instagram-kanalen beheert over selectief mutisme. Samen gaan ze dieper in op online communicatie en het verschil met persoonlijk contact voor iemand met selectief mutisme.
Wil je als professional beter begrijpen hoe selectief mutisme voelt in het dagelijks leven en waardevolle inzichten opdoen voor behandeling?
Luister dan de volledige podcastaflevering.
Op de hoogte blijven van nieuws en ontwikkelingen van Levvel? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
