Feelee app: emoties inzichtelijk in de forensische jeugdhulp

Jongeren in de forensische jeugdhulp hebben vaak al heel veel meegemaakt. Ze zijn in aanraking gekomen met politie en justitie, of dreigen dat te komen. Voor die jongeren is het meestal lastig om te voelen wat er in hen omgaat, laat staan om dat onder woorden te brengen. Dat is begrijpelijk, maar het maakt behandeling ingewikkeld. Want zonder zicht op emoties is het moeilijk om gedrag en de gevolgen daarvan te begrijpen. 

De Feelee-app brengt hier verandering in. De app laat zien hoe de smartphone kan helpen om niet alleen tijdens een behandelsessie, maar juist ook in het dagelijks leven beter zicht te krijgen op hoe jongeren zich voelen en gedragen.

Emoties zijn geen momentopname

Vaak vragen we achteraf in een behandelsessie: ‘Hoe gaat het?’ Of we brengen symptomen in kaart met gevalideerde vragenlijsten. Maar beide zijn een momentopname en doen een beroep op het geheugen van een jongere. Terwijl emoties en gedrag juist sterk kunnen fluctueren gedurende de dag. Emoties en gedrag zijn dus geen momentopname, toch meten we dat vaak wel zo. Kan dat niet anders?

Dat is de centrale vraag in het promotieonderzoek van Merel Leijse, promovenda en Projectleider Digitale Zorg Innovatie bij Levvel. In haar proefschrift onderzoekt ze hoe we beter zicht kunnen krijgen op de emoties en mentale gezondheid van jongeren, juist in hun eigen leefomgeving. De smartphone blijkt daarvoor een interessante en voor jongeren toegankelijke mogelijkheid.

Emoties zichtbaar maken 

Een van de manieren waarop de smartphone hiervoor kan worden ingezet, is Feelee. Onderzoek heeft laten zien dat Feelee echt een verschil kan maken: jongeren leren hun emoties beter herkennen tijdens het gebruik van de app. De Feelee-app sluit aan bij de (online) leefwereld van jongeren en helpt om emoties en dagelijkse gewoontes op een toegankelijke manier zichtbaar te maken. Dat biedt houvast in de behandeling en geeft ruimte voor het gesprek.  

Het onderzoek naar Feelee is uitgevoerd door Merel Leijse, in samenwerking met onder andere Amsterdam UMC, Garage2020 en Inforsa. De uitkomsten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in PLOS ONE. Het onderzoek naar Feelee vormt een onderdeel van haar bredere onderzoek naar de inzet van de smartphone om de mentale gezondheid van jongeren beter te begrijpen.

Blijf op de hoogte met persoonlijke alerts over dit onderwerp

Wat is Feelee? 

Feelee is een app van Garage2020, ontwikkeld samen met jongeren, behandelaren en wetenschappers. Drie keer per dag krijgen jongeren de vraag: ‘Hoe voel je je?’. Met een emoji geven zij aan welke emotie op dat moment het beste past. Korte vervolgvragen helpen hen stil te staan bij wat er speelt, wat ze doen en met wie ze zijn.  

Daarnaast brengt Feelee slaap en beweging in kaart. In een overzicht zien jongeren hun emoties, stappen en slaap van de afgelopen week samen terug. Het maakt patronen zichtbaar en zo ontstaat inzicht in de samenhang tussen hoe je leeft en hoe je je voelt. Merel Leijse: "Een jongere gaf bijvoorbeeld aan dat gisteren paars was en vandaag weer oranje. Dit zijn de kleuren gelinkt aan de emoji's in Feelee en dat maakt emoties op deze manier veel tastbaarder". 

Wat laat het onderzoek zien? 

Het onderzoek is uitgevoerd binnen de forensische ambulante setting bij Levvel en Inforsa, in samenwerking met Amsterdam UMC en Garage2020. In totaal deden 22 jongeren mee en zijn jongeren en hulpverleners geïnterviewd over hun ervaringen. 

De smartphone heeft in dit onderzoek vooral een signalerende functie. Feelee geeft een inkijkje in hoe het tussen behandelsessies door met een jongere gaat en kan patronen zichtbaar maken die anders buiten beeld blijven.

Deze eerste klinische studie laat zien dat Feelee echt een waardevolle brug kan slaan:

• Jongeren herkennen hun emoties beter tijdens het gebruik van Feelee.
• Dit effect nam af na het stoppen met de app, wat erop wijst dat het effect beperkt was tot de periode van appgebruik.  
• Voor het reflecteren en het reguleren van emoties verschillen de resultaten sterk per jongere.
• Jongeren ervaren Feelee als helpend bij het verwoorden van gevoelens.
• Hulpverleners zien dat Feelee patronen in emoties en gedrag zichtbaar maakt en het gesprek verdiept. Ook de 'black box': patronen die buiten afspraken om onzichtbaar bleven. 
• Motivatie, betrokkenheid en begeleiding zijn cruciaal: Feelee werkt het best wanneer de data samen worden besproken in de behandeling. 
• Feelee vergroot het emotioneel bewustzijn van jongeren, maar is vooral effectief bij langduriger inzet. 

De smartphone-data krijgen daarbij pas echt betekenis als jongere en hulpverlener ze samen bekijken en bespreken. Juist het gesprek dat daarop volgt, is een belangrijke opbrengst: wat valt op, wat gebeurde er op dat moment en wat betekent dat voor de jongere?

Lees hier het hele onderzoek:

Publicatie 'I Gotta feeling' in PLOS ONE

Feelee in de behandeling 

In de behandelkamer blijkt Feelee vooral helpend als geheugensteun en gespreksstarter. Veel jongeren zien hun behandelaar één keer per week en vinden het lastig om eerdere dagen terug te halen. De visuele weergave met emoji’s maakt emoties concreter en herkenbaar. Dat helpt jongeren om woorden te geven aan wat er speelt en ondersteunt behandelaren om samen met hen situaties uit het dagelijks leven te bespreken. 

Samen verder met Feelee 

De resultaten geven vertrouwen én richting voor de volgende stap. In het vervolgproject Forward with Feelee werken Amsterdam UMC, Garage2020 en Levvel samen verder aan een duurzame inzet van Feelee in de jeugdhulp. We onderzoeken voor wie Feelee het meest passend is op welk moment in de behandeling, ontwikkelen trainingen voor behandelaren verder door en bouwen aan een stevige implementatiestructuur.

Heb je vragen over het Feelee-onderzoek? Mail naar: m.leijse@levvel.nl