Emotionele ontwikkeling

Naar thema overzicht

Emoties horen bij opgroeien. Maar wat als gevoelens kinderen of jongeren juist in de weg gaan zitten? Angst, boosheid, lichamelijke klachten of zwijgen op school kunnen signalen zijn van een verstoorde emotionele ontwikkeling. Op deze pagina lees je hoe emotionele ontwikkeling zich vormt, welke vragen professionals tegenkomen en welke kennis en innovaties daarbij helpen.

Emotionele ontwikkeling

Benieuwd naar de hulp die Levvel biedt als een kind emotioneel vastloopt? 

Emotionele ontwikkeling bij kinderen en jongeren

Emotionele ontwikkeling gaat over het leren omgaan met gevoelens, het ontwikkelen van een stabiel zelfbeeld en het aangaan van relaties met anderen. Dit proces begint al bij baby’s en loopt door tot in de jongvolwassenheid. Kinderen leren stap voor stap emoties herkennen, woorden geven aan wat ze voelen en hun gedrag daarop afstemmen.

Wanneer die ontwikkeling onder druk komt te staan, kunnen emoties overweldigend worden of juist afgevlakt aanvoelen. Kinderen en jongeren kunnen vastlopen in angst, boosheid, schaamte of onzekerheid. Soms trekken zij zich terug, soms reageren zij juist heftig op prikkels of veranderingen. Deze signalen zijn niet altijd eenduidig en kunnen zich op verschillende manieren uiten, thuis, op school of in sociale contacten.

Voor professionals is het belangrijk om emotionele problemen niet los te zien, maar altijd te bekijken in samenhang met de ontwikkeling, de omgeving en het gezinssysteem.

Verstoorde emotionele ontwikkeling

Kinderen en jongeren met een verstoorde emotionele ontwikkeling, kunnen zich bijvoorbeeld terugtrekken, extreem reageren op kleine gebeurtenissen, of juist moeite hebben met het aanpassen van hun gedrag. Vroege signalering is cruciaal om verergering te voorkomen.

Binnen Levvel hebben we veel expertise en begeleiden we kinderen en jongeren op de volgende gebieden:

Aanhoudende lichamelijke klachten (ALK)

Sommige kinderen en jongeren hebben langdurig last van lichamelijke klachten zoals buikpijn, hoofdpijn of vermoeidheid, zonder dat daar een duidelijke medische verklaring voor wordt gevonden. Bij ALK spelen lichamelijke, psychologische en sociale factoren vaak tegelijk een rol. Emotionele spanning of stress kan klachten versterken of in stand houden. ALK kan soms moeilijk te achterhalen zijn, maar de impact op het leven van een kind of jongere is erg groot. Daarom zetten we ons continu in om de zorg voor kinderen met ALK te verbeteren en tot nieuwe behandelvormen te komen. 

Dwang (OCD)

Kinderen en jongeren met OCD (obsessive-compulsive disorder) hebben last van terugkerende, indringende gedachten en/of rituelen die hun dagelijks leven beheersen. Deze dwanggedachten kunnen angst oproepen, en dwanghandelingen helpen tijdelijk om de spanning te verlichten. School, sociale contacten en vrijetijdsbesteding kunnen hierdoor ernstig beïnvloed worden. Vaak zijn ook ouders of broertjes en zusjes betrokken bij de rituelen, wat de klachten kan versterken. 

Misofonie

Bij misofonie roept het horen van specifieke alledaagse geluiden, zoals smakken, ademhalen of tikken, extreme emoties op, zoals woede, walging of paniek. Deze reacties zijn vaak onbegrijpelijk voor de omgeving, maar hebben grote impact op het leven van een kind of jongere. Misofonie wordt nog regelmatig gemist of verkeerd geïnterpreteerd, terwijl vroege herkenning juist essentieel is. Het is belangrijk om te weten hoe klachten zich uiten. Daar biedt Levvel speciale vragenlijsten voor.

Selectief mutisme

Angstklachten komen veel voor bij kinderen en jongeren en kunnen het dagelijks functioneren sterk beperken. Soms ontwikkelen kinderen dwanggedachten of -handelingen om met die angst om te gaan, of raken zij vast in tics. Ook selectief mutisme, waarbij een kind in bepaalde situaties niet spreekt terwijl het dat wel kan, valt binnen dit spectrum. Het gaat hier niet om onwil, maar om een intense angstreactie. 

De SMQ (of Selectief Mutisme Vragenlijst) is wereldwijd een belangrijke oudervragenlijst voor het inschatten van de ernst van selectief mutisme. Levvel werkte aan een Nederlandse versie, de SMQ-NL

Eetstoornissen

Eetstoornissen zijn enorm complex. Emoties, zelfbeeld en controle spelen een centrale rol. Bij jongeren zijn eetproblemen vaak nauw verweven met moeite hebben om gevoelens te reguleren of te uiten. Vroege signalering, gezinsgericht werken en aandacht voor de onderliggende emotionele processen vergroten de kans op herstel. Ouders spelen een erg grote rol in de behandeling. 

Persoonlijkheidsontwikkeling en -stoornissen

In de pubertijd ontwikkelt een kind nog sterker een eigen persoonlijkheid. Bij sommige jongeren verloopt dit proces moeizaam en ontstaan er hardnekkige patronen in denken, voelen en relaties. Bij persoonlijkheidsstoornissen, zoals borderline persoonlijkheidsproblematiek, is er vaak sprake van heftige emoties, een wisselend zelfbeeld en angst voor verlating. Tijdige herkenning en passende behandeling kunnen escalatie en langdurige problemen helpen voorkomen.

Angst

Kinderen en jongeren met een angststoornis ervaren vaak overmatige angst, piekeren of paniek die hun dagelijks leven belemmert. Dit kan zich uiten in problemen op school, sociale situaties vermijden of sterke reacties op drukte of bepaalde situaties. Vroege herkenning en behandeling, zoals cognitieve gedragstherapie en ouderbegeleiding, helpen om angst te verminderen en het dagelijks functioneren te verbeteren. 

Tics en Gilles de la Tourette

Sommige kinderen en jongeren maken onwillekeurige bewegingen of geluiden, zoals knipperen, hoofdschudden, kuchen of snuiven. Wanneer deze regelmatig voorkomen, kan er sprake zijn van Gilles de la Tourette. Tics kunnen het dagelijks leven verstoren, maar behandeling via gedragstherapie, informatievoorziening, medicatie en ouderbegeleiding helpt om beter met de tics om te gaan. 

Specialistische hulp bij Levvel

Bij Levvel bieden we gespecialiseerde ondersteuning aan kinderen en jongeren met emotionele ontwikkelingsproblemen. Onze hulp is altijd maatwerk en gezinsgericht, waarbij we regelmatig de expertise van ervaringsdeskundigen inzetten om de ondersteuning optimaal aan te laten sluiten bij het kind en diens omgeving.

In ons Specialistisch kindcentrum werken we met een multidisciplinair team, bestaande uit jeugdzorgwerkers, gedragswetenschappers, logopedisten, fysiotherapeuten en speltherapeuten. Samen kijken we welke hulp het beste past bij het kind en het gezin. Daarnaast bieden we specialistische hulp bij bijvoorbeeld eetstoornissen, dwangstoornissen, angststoornissen, tics, ALK, misofonie en selectief mutisme.

Onderzoek en innovatie bij Levvel 

Innovatie is een belangrijk speerpunt binnen Levvel. We ontwikkelen en onderzoeken continu nieuwe behandelmethodieken. 

Een mooi voorbeeld hiervan is de groepsbehandeling Tackle your Ticsontwikkeld voor jongeren van 9 t/m 17 jaar. Deze intensieve, kortdurende behandeling helpt jongeren om hun tics onder controle te krijgen en vormt een waardevolle aanvulling op het bestaande behandelaanbod. De behandeling is ontwikkeld door Annet Heijerman in samenwerking met Lisbeth Utens (Levvel), Pieter Hoekstra (Accare) en Chaim Huijser (Levvel).

Een ander innovatief voorbeeld is SPACE: Supportive Parenting for Anxious Childhood Emotions. Een behandelmethodiek die zich richt op ouders van kinderen en jongeren met angst- en dwangklachten. Levvel zet zich in om SPACE ook in Nederland beschikbaar te maken. In samenwerking met het Amsterdam UMC en het Yale Child Study Centre loopt er nu een onderzoek naar de effectiviteit van deze aanpak.

Expertisecentrum Dwang, Angst en Tics

Levvel heeft een TopGGZ-keurmerk voor het expertisecentrum Dwang, Angst en Tics (DAT). Dit centrum is dé plek voor kinderen en jongeren met moeilijk behandelbare, complexe of zeldzame aandoeningen op het gebied van:

  • Dwangstoornissen (OCD)
  • Angststoornissen
  • Selectief mutisme
  • Tics en Gilles de la Tourette
  • Misofonie

Binnen het expertisecentrum combineren we wetenschappelijk onderzoek, diagnostiek, behandeling en kennisdeling. 

Meer over ons expertisecentrum

 

Uitgelicht

Laatste artikelen

Agenda