Vakmanschap in de jeugdhulp? De 6 pijlers van Levvel

Presentie is de kunst van het aansluiten. Door je aandachtig op de kinderen, jongeren en ouders te richten, met een brede en open blik, zie je wat er voor hen op het spel staat. En van daaruit kun je samen met hen zoeken naar wie en wat voor hen van betekenis is. Twee aspecten zijn dan belangrijk:

1. Jezelf als mens laten zien in het contact met jongere en ouders waardoor ook zij als mens (en niet alleen als ‘probleem’ naar voren kunnen komen), en
2. je verplaatsen in hun perspectief, door hún oogharen kijken en van daaruit gaan begrijpen wie je hier moet zijn en wat van jouw kennis hier behulpzaam is.

Presentie gaat over de zorg-ethische blik op je werk. Het voortdurend stilstaan bij de vraag: ‘wat is hier, nu, voor dit gezin, goede zorg?’ Het helpt je om je handelen daar ook daadwerkelijk door te laten sturen. Te doen wat nodig is. Dat houdt ook regelmatig in om weerstand te bieden aan hoe de dingen door ons als professionals bedacht en georganiseerd zijn. En ‘doen’ betekent soms ook simpelweg er voor iemand ‘zijn’; het samen ‘uit te houden’ en te accepteren dat het leven lang niet altijd maakbaar is.

Binnen Levvel bieden we alle medewerkers de mogelijkheid om stil te staan bij wat presentie voor hen, in hun praktijk betekent. Dat kan op allerlei manieren: bijvoorbeeld door een leertraject waarin we aan de hand van een aantal presentiethema’s situaties uit de praktijk verkennen. Dat kan ook door aan te schuiven bij de casuïstiek of door in de praktijk te coachen en ondersteunen.

Levvel heeft interne leerbegeleiders die opgeleid en gesuperviseerd worden door Stichting Presentie. Op hun website vind je ook veel mooie voorbeelden en filmpjes over wat presentie is.

website Stichting Presentie

Niemand groeit alleen op. Iedereen groeit op in een systeem van relaties. Daarom vindt Levvel systemisch werken van groot belang. We richten ons niet alleen op het kind of jongere, maar we richten ons op alle interacties binnen het bredere systeem van de ouder en de jongere. We werken meervoudig partijdig en hebben oog voor de veerkracht van het systeem en de individuen.

Systemisch werken gaat verder dan het gezin en de familie. Ook het systeem van professionele relaties is onderwerp van ons onderzoek. Hierin hebben we altijd oog voor de verschillende contexten waarin we leven en werken en zijn we ons bewust van de diversiteit. Positionering is steeds een centraal begrip.

Circulariteit en systemisch denken helpen bij het wisselen van perspectief en het zich kunnen inleven in andermans situatie. We geven training aan collega’s hierover, omdat niet alleen systeemtherapeuten systemisch moeten kijken, denken en werken.

JIM staat voor ‘Jouw Ingebrachte Mentor’. Het betekent dat de jongeren zelf, of een kind samen met zijn ouders, bepaalt wie uit zijn of haar eigen netwerk mee mag denken met waar de hulp zich in dit gezin op zou moeten richten. Iemand die belangrijk is voor de jongere of het kind en ouders. We onderzoeken samen wie dat kan zijn en op welke manier die JIM bijdraagt en de jongere of het gezin steunt in dit proces. Zo vormen het gezin, de JIM en de hulpverlener een gelijkwaardige ‘driehoek’ die ervoor zorgt dat alle beschikbare kennis ook op de juiste manier aan komt, benut wordt en uiteindelijk tot duurzame resultaten leidt.

Als hulpverlener ben je kritisch over je eigen positie en rol. Je bent je bewust van je tijdelijke betrokkenheid en vaak ook je beperkte invloed. Met de JIM-werkwijze betrek, versterk en positioneer je de persoon die voor de jongere of het gezin belangrijk is. Je benut daarbij je systemische expertise en werkt nauw samen met de JIM. Doordat de JIM onderdeel is van het leven van een jongere of gezin is de aanpak duurzamer dan wat wij als hulpverleners kunnen bereiken.

Medewerkers van Levvel kunnen worden getraind in het installeren van en werken met een JIM. Daarnaast stimuleert Levvel het leren en reflecteren in en vanuit de praktijk.

Wanneer bestaanszekerheden van jongeren en ouders onder druk staan, leidt dat vaak tot veel stress. Onder de Big 5  van bestaanszekerheid reken we: support, wonen, inkomen/schulden, werk/opleiding en psychische en fysieke gezondheid.

Als de stress hoog is, komen relaties in het gezin onder druk te staan, wat maakt dat het explosiegevaar toeneemt. Het inzetten van jeugdhulp beklijft dan niet. Er is dan eerst iets anders nodig. Het is belangrijk om de ‘brede’ leefsituatie van jongeren en ouders goed te begrijpen en samen met hen daar overzicht van te krijgen. Samen helder te krijgen wat voor hen zoal stress veroorzaakt of vergroot en wat hun ideeën zijn over oplossingsrichtingen over wat nodig is. Dat gaat dus verder dan opgroei- en opvoedkwesties.

Samen maak je een plan op maat, bijvoorbeeld met behulp van het maatwerkkruis en toekomstplan. Ook bespreek je wat onderwerpen zijn waar een doorbraak op nodig is. Vaak gaat dat over bureaucratische systeemkwesties: regels die in de weg zitten of een programma dat niet passend is. Met de ‘waardendriehoek’ lukt het vaak om samen een afweging te maken die tot een doorbraak leidt.

De Big 5 is ontwikkeld met jongeren zelf. Levvel wil jongeren pas loslaten als deze 5 punten op orde zijn. We stimuleren andere organisaties om ook op deze manier de zorg te organiseren en niet zomaar te stoppen zodra iemand 18 jaar wordt.

Samen Beter Beslissen (SBB) zorgt ervoor dat jongeren en ouders samen met hun behandelaren keuzes maken over het zorgtraject. Denk bijvoorbeeld aan keuzes voor een bepaalde behandeling en het samen nadenken over doelen waaraan gewerkt wordt. Belangrijk hierbij is dat de wensen, waarden, kennis en ervaring van jongeren en ouders en de (wetenschappelijke) kennis en ervaring van behandelaren bij elkaar worden gebracht. Zo ontstaat een zorgtraject dat bij de jongere, de ouders en het gezin past en waarvoor zij nog meer gemotiveerd zijn, omdat ze hier een eigen stem in hebben gehad en hier ook zelf voor gekozen hebben.

Met het gezin en de jongeren worden SMART geformuleerde doelen vastgesteld in de woorden van de jongere en het gezin. Deze doelen worden keer op keer geëvalueerd, zodat we goed weten wanneer de hulpverlening kan stoppen en we de doelen bereikt hebben.

Het gedachtegoed van gedeelde besluitvorming, de presentiebenadering, doel- en oplossingsgericht werken en evalueren en verbeteren binnen een behandeling komen samen in de werkwijze van Samen Beter Beslissen. Medewerkers van Levvel worden hierin ook getraind via een train de trainer principe. En teams hebben een aandachtsfunctionaris SBB, die in het team voortdurend aandacht vraagt voor dit aspect van het werk. Daarnaast stimuleert Levvel het leren en reflecteren in en vanuit de praktijk.

Samen Beter Beslissen is dus geen interventie of tool. Het gaat om een attitude, waarbij je naast de jongere en het gezin staat en open staat voor diens wensen en waarden.

Geweldloos verzet (in de opvoeding) is een aanpak voor gezinnen die te maken hebben met problemen tussen ouders en hun kinderen. Het is ontwikkeld voor gezinnen waarbij sprake is van een patroon van gewelddadig, sterk ontwijkend of risicovol gedrag. De kern van geweldloos verzet in de opvoeding en behandeling is de bereidheid tot eenzijdig veranderen van houding en gedrag, zodat ingesleten patronen doorbroken kunnen worden. Een duidelijke stellingname tegen elke vorm van geweld door jezelf of door je kind is hierbij van groot belang.

We lijken met elkaar soms te vergeten dat opvoeding en ouderschap niet gesimplificeerd kan worden tot alleen het ‘falen van ouders’ of ‘beter je best doen’. Daar is de situatie waarin kinderen opgroeien te complex voor. De nieuwe autoriteit (op basis van geweldloos verzet) stelt de gezamenlijke verantwoordelijkheid van opvoeders (ouders én professionals) centraal waardoor er nieuwe kansen ontstaan om het gezag te versterken en de kans te vergroten dat kinderen en jongeren zich ontwikkelen in een veilige en warme omgeving.

De vijf onderdelen van geweldloos verzet zijn:

1. Positieve ouderlijke aanwezigheid in het leven van het kind verhogen
2. Het voorkomen dat conflicten uit de hand lopen (de-escalatie)
3. Aandacht voor (herstel van) de relatie
4. Zorgen voor ondersteuning van familie, vrienden, buren (support)
5. Het stellen van grenzen en het tonen van verzet

We bieden trainingen in geweldloos verzet aan professionals, docenten én aan ouders. De oudercursus bestaat uit 8 bijeenkomsten waar gezamenlijk met andere ouders stap voor stap de methode wordt uitgelegd en in de thuissituatie kan worden geoefend.

Meer weten over de training voor professionals? Stuur een mailtje naar Ron Ottenbros: r.ottenbros@levvel.nl

Klik hier voor meer informatie over geweldloos verzet