Jongeren maken steeds meer gebruik van AI-chatbots, zoals ChatGPT. Niet alleen voor huiswerkvragen, maar ook om persoonlijke gevoelens en mentale klachten te delen. Voor hen voelt het soms als een “beste vriend in hun zak”: altijd bereikbaar, direct reagerend en zonder oordeel. Vooral bij lange wachttijden voor therapie of wanneer de stap naar een mens moeilijk voelt. Maar, hier schuilen ook gevaren in. Ramón Lindauer, kinderpsychiater bij Levvel, deelt hierover zijn zorg in een item van NOS stories.
Een gesprek met een digitale luisteraar
In NOS Stories vertellen jongeren hoe ze AI gebruiken om verdriet te uiten, paniekaanvallen te verlichten of advies te vragen bij moeilijke situaties. Voor sommigen is het een plek waar ze hun verhaal eerder kwijt kunnen dan bij een therapeut. Het geeft opluchting en het gevoel gehoord te worden, zonder directe druk of schaamte.
Toch zijn er belangrijke kanttekeningen. Experts zoals Ramón Lindauer benadrukken dat AI geen echte behandelaar is: het kan geen diagnose stellen of behandelplan maken en geeft vaak eerder bevestiging dan tegengas. Dat kan ertoe leiden dat jongeren in hun negatieve gedachten blijven hangen of horen wat ze willen horen. Privacy is daarnaast een belangrijk risico: chatbots hebben geen beroepsgeheim zoals professionals dat hebben.
Bellen naar 113: steeds vaker verwarrend door AI
Een ander aandachtspunt is de doorverwijzing naar professionele hulp. Zo verwijst de nieuwste AI-versie jongeren soms spontaan door naar 113, ook als er geen sprake is van zelfmoordgedachten. Hoewel dat levensreddend kan zijn, kan het ook verwarrend zijn als de verwijzing niet passend voelt bij wat iemand zelf ervaart.
Kansen én verantwoordelijkheden
De reportage laat zien dat AI zowel mogelijkheden als valkuilen biedt. Het kan een eerste stap zijn om gevoelens te delen, maar professionele hulp blijft essentieel. Voor wie werkt met jongeren roept dit vragen op: hoe ga je het gesprek aan over het gebruik van AI, en hoe weet je wat een chatbot heeft gezegd? Hoe kan dit juist een ingang zijn om jongeren te begeleiden naar de juiste ondersteuning, zoals 113 of andere hulpinstanties?
Wil je zien hoe jongeren AI inzetten voor hun mentale welzijn en welke zorgen experts hebben?
